Activiteiten:


Home

"Laatste" nieuws

Vrijdagmiddagcafé

Vaste activiteiten

Multiculturele Activiteiten




Informatief:

Archief Exposities ( )

Archief Activiteiten

Villa Foto's

Villa Video's

GLBTQ video's

Geschiedenis



Overig:

Links

Oud sponsors

Zoeken



Websites:

Global Village Festival

COC Nijmegen

DITO online

Gay Gelderland

Roze Meifeesten

Roze Woensdag

Villa Lila is lid van Creatief Produktieplatform Smeerolie




Webmaster:
Gerard van Voskuilen



Toon van Heusden, de homo's en de kerk

Op 14 Augustus 1993 overleed Pater Toon van Heusden, Montfortaan te Berg en Dal, op 83-jarige leeftijd.
Van die 83 jaar had hij er meer dan 25 besteed aan de zorg
voor homoseksuele mannen en lesbische vrouwen.

Hij deed dat op een heel eigen manier. Nadat hij in zijn gewone pastoraat een aantal malen met (toen nog) het probleem homoseksualiteit in aanraking was gekomen, is hij zich via de literatuur in de stof gaan verdiepen. Naast de destijds bestaande voorlichtings- en wetenschappelijke werken, gebruikte hij daarvoor ook het proza van literaire auteurs als (toen nog) G.K. van het Reve en Jean Genet. Niet lang daarna kwam hij in contact met de zielzorgers Brussaard, Klamer en Gottschalk, geestelijken die er net als Toon van Heusden achter waren gekomen dat de Kerken schromelijk tekort schoten in hun zorg voor de homoseksuele naaste (zoals dat toen nog heette).
Brussaard, Klamer en Gottschalk richtten de Kringen op, Van Heusden ging naar de kroeg. Want dáar, meende hij, kwam hij direct met de mensen in contact. Hij wachtte niet af tot ze zich bij hem meldden, hij zocht ze op. Inmiddels had zijn provinciale overste hem vrijgesteld van ander werk om Toon zich geheel aan zijn nieuwe, zelfgevonden taak te laten wijden.

over geschiedenis van homoseksualiteit en katholiciteit
in Nijmegen.

Toon van Heusden meed de confrontatie niet. Hij bevaderde zowel de gelovige als de ongelovige homo's en lesbo's, ging waar nodig de strijd aan met hun ouders (ooit is hij met een zeis of een riek achternagezeten door een boze boer, wiens zoon bij Toon om hulp had gevraagd), en hij ontliep evenmin het gevecht met de kerkelijke instanties die niet van zijn inzet gediend waren.

In de praktijk kwam het erop neer, dat de Kerk hem niet steunde, maar mgr Bluyssen zei hem: ’Vraag mij niets, maar doe wat je doen moet.' De net benoemde maar nog niet gewijde bisschop Bär telefoneerde op een avond onverwacht met Van Heusden om hem toe te blaffen dat hij zijn boekje te buiten ging.

Toon van Heusden vond ondertussen zijn mensen en ving ze op. Hij werd een geziene figuur binnen de homo-/lesbische beweging, al heeft hij in de eerste jaren heel wat verbale gevechten moeten voeren met diegenen die niet van een kerkelijke bemoeienis met hun beweging gediend waren. Toon meed ook met hen de confrontatie niet en stak evenmin zijn mening onder stoelen of banken: wie naar zijn idee de emancipatiedoelstellingen schaadde of zijn Kerk zwart maakte, kreeg de volle laag van hem, wat overigens een paar goede grappen en een borrel toe niet in de weg stond bij het besluit van de discussie. Tenzij je hem écht beledigd had, want dan kon hij giftig zijn en vuur spuwen, al had hij daar later vaak op een ontwapenende wijze spijt van.


Vlak voor zijn dood werd Toon nog onderscheiden.
De burgemeester van Groesbeek speldt hem het ereteken op.
(foto: AnStalpers@fotografica-nijmegen.nl)

Buiten de beweging ging Toon van Heusden op pad om voorlichtingen te geven. Veelal aan vrouwen, van de Katholieke Plattelandsvrouwen Organisatie (KPO), van het NKV of het Katholiek Vrouwengilde, maar ook aan de jongeren en, zij het minder vaak, aan de mannen van die clubs, en aan de protestantse versies ervan. Met de homo's en lesbo’s die hem vergezelden bij deze voorlichtingen heeft hij gedurende vermoedelijk meer dan drieduizend bijeenkomsten door het hele land met humor en mildheid ongelooflijk veel gedaan voor de acceptatie van de homoseksualiteit. Daarnaast publiceerde hij zijn ideeën, trad hij op voor radio en televisie
(de Duitse tv maakte eind jaren zeventig een documentaire over hem),
en probeerde hij de pastores te bekeren en te instrueren.


Felicitaties door Mart Jansen (foto: Hans Dircks)

Wat Toon van Heusden interessant maakte, naast zijn dag en nacht bereikbaar zijn, zijn enthousiasme, zijn humor en zijn grote moed, was zijn persoonlijke inzet. Toon maakte er geen geheim van dat hij zelf homoseksueel was, al had hij gevoelens nog niet ontdekt voor zijn homopastoraat. Trouw aan zijn celibaat verkondigde hij zijn overtuiging en beleed in één adem zijn eigen enthousiasme voor de schoonheid van jongens, zonder dat men hem daarop aanviel. Sterker nog, de plaatselijke pastores die hem bij voorlichtingsavonden de voet dwars wilden zetten, sloeg hij er een in hun ogen sterk wapen mee uit handen: hij was ze voor, zoals Toon in veel zijn confraters voor geweest is. En ook de tegenwerping dat Van Heusden zich buiten de Kerk plaatste pareerde hij. Zo hij iets was, was hij trouw aan zijn Kerk, al heeft ze hem veel verdriet gedaan. Maar in het dispuut wist hij wel waar de gaten in het dogmatieke net te vinden waren, hij kende zijn bijbel en schuwde geen enkele retorische wending om te overtuigen. Nee, hij ging de Kerk niet uit, maar hij schudde wel aan de pilaren, zoals hij zelf zei, met humor en overtuiging.


Kersvers ridder eet een gebakje (foto: Hans Dircks).

Toon van Heusden zal zeer velen in de herinnering als een moedige, een strijdlustige, een geestige en een warmhartig mens. Zijn laatste jaren, toen hij al moeilijk ter been was, bleef hij trouw en toegewijd aan de beweging. Was er iets in de Villa te vieren, dan was Toon er ook. En wat was hij trots op de Villa, die hij een beetje als zijn werkstuk beschouwde. Voor mij zijn dat de trefwoorden rond Toon van Heusden: trouw, trots en toewijding, in alles en voor alles. Dat Villa Lila als daad van toewijding en trouw een jaarlijkse lezing naar hem vernoemd heeft, zou Toon van Heusden met terechte en gepaste trots vervuld hebben.

Cees van der Pluijm


over Toon van Heusden op de site van Cees van der Pluijm.

Op de site van Cees van der Pluijm staat ook "De Verheffing", uitgeproken op 8 maart 1986 in Villa Lila, bij de viering van het gouden priesterfeest van Toon van Heusden.

over de Toon van Heusden lezingen.

over de Grootste Nijmegenaar (2000)



Terug naar "Geschiedenis"





St. Beheer Homohuis Nijm.
(Villa Lila)

Burg. Hustinxstraat 234
6512 AC  NYMEGEN



Stuur ons een mail